Van communicatie naar werken met mensen

“Daarin zat al een sociaal component”, vertelt ze. “Naast commerciële merken, werkte ik ook veel voor maatschappelijk betrokken organisaties. Toch merkte ik na verloop van tijd dat ik minder wilde communiceren óver merken en mensen, maar meer mét mensen.” Die wens bracht haar terug de schoolbanken in, waar ze de opleiding Social Work volgde. Inmiddels werkt ze als maatschappelijk werker in het Voor Elkaar-team in Zandweerd. Haar eerdere ervaring neemt ze nog elke dag mee. “Het helpt me om goed af te stemmen op iemand, de vraag onder de vraag te ontdekken en om te begrijpen wat er speelt. Maar de kern van mijn werk is nu het persoonlijke contact.”

Wat is het Voor Elkaar-team?

Het werk van Wineke maakt deel uit van het Voor Elkaar-teams Deventer, dat onlangs het vijfjarig bestaan vierde. De teams zijn actief in de stad als laagdrempelig aanspreekpunt voor inwoners. Binnen de teams werken vier organisaties samen: De Kern, Raster, MEE Samen en Solis. Samen ondersteunen zij inwoners bij vragen, zorgen of ideeën in het dagelijks leven, leggen verbindingen én bouwen samen met inwoners en partners aan sterke wijken. De teams zijn zichtbaar en aanwezig in de buurt. Ze organiseren activiteiten, signaleren wat er speelt en ondersteunen waar nodig. Het uitgangspunt is dat inwoners zoveel mogelijk zelf regie houden over hun leven en kunnen meedoen in hun eigen wijk. “We sluiten aan bij wat er al is in de wijk”, zegt Wineke.

Naast de inwoner

Als maatschappelijk werker begeleidt Wineke inwoners die tijdelijk vastlopen of overzicht verliezen. Dat kan gaan om eenzaamheid, zingeving, rouw, verlies, relaties, balans werk en privé, persoonlijke ontwikkeling, financiën, (mentale) gezondheid of praktische vragen. “Vastlopen is een heel rekbaar begrip. Soms is één gesprek genoeg om iemand te verwijzen, soms is er wat meer tijd nodig.” Een belangrijk uitgangspunt is gelijkwaardigheid. Daarom spreekt ze over ‘inwoners’ in plaats van ‘cliënten’. “We staan naast iemand, niet erboven. Het begint altijd met de vraag: wie ben jij, wat is jouw verhaal?”. Van daaruit wordt samen gekeken naar wat helpt. Niet door problemen centraal te stellen, maar door te kijken naar mogelijkheden. “De meeste mensen kunnen heel veel zelf. Ze hebben soms alleen even een zetje of bevestiging nodig. Of handvatten om te leren omgaan met wat er in hun leven speelt.”

Ze vergelijkt haar werk graag met het meekijken op iemands plattegrond. “Als je vastloopt, zie je alleen nog maar die modderige weg waar je doorheen ploetert. Dan help ik om weer breder te kijken. Misschien is er een pad, een brug, een bankje, of is er iemand die even met je meeloopt. En heel vaak gaan er ook dingen goed, maar ligt de focus op de modder. Door de rest ook weer te zien en te versterken kan verandering ontstaan. Ik zeg altijd dat ik geen tas heb vol oplossingen die voor iedereen werken, maar ik kan wel meepuzzelen om uit te zoeken wat bij die inwoner passend kan zijn. Uiteindelijk weet diegene dat zelf vaak het beste.”

Samenwerken in de wijk: samen zien, samen doen

Het werk van Wineke staat niet op zichzelf. Binnen de Voor Elkaar-teams wordt intensief samengewerkt met andere professionals, vrijwilligers, organisaties én inwoners in de wijk. “We doen dit echt met elkaar”, zegt ze. Die samenwerking begint bij signalen uit de wijk. Als bepaalde vragen vaker terugkomen, wordt naar een bredere aanpak gekeken. Dat kan leiden tot nieuwe initiatieven of tot collectief aanbod, zoals bijeenkomsten waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, hun netwerk kunnen opbouwen, ervaringen kunnen uitwisselen en daardoor meer grip op hun situatie ervaren. Het begint altijd bij het individu, maar groeit soms tot iets voor de hele wijk, Een mooi voorbeeld is de ouder-kind ontmoetingsplek in Zandweerd. “We merkten dat veel ouders, vooral moeders, zich eenzaam voelden. Dat signaal hoorden we ook vanuit andere partners in de wijk.”Samen met de Buurthuiskamer Zandweerd werd een wekelijkse ouder-kindochtend opgezet. “Het is een plek waar ouders elkaar kunnen ontmoeten, ervaringen delen en gewoon samen koffiedrinken. Het begint klein, maar je ziet dat het groeit. Net als het Mamacafé in de Vijfhoek, dat loopt al een paar jaar.” Volgens Wineke zit daar de kracht van wijkgericht werken. “We bedenken het niet alleen, we werken vanuit wat er leeft en waar behoefte aan is.”    

De bibliotheek als belangrijke schakel

Het wijkgericht werken is ook te zien in de samenwerking met de bibliotheek. “In sommige wijken zit het spreekuur van het Voor Elkaar-team in de bibliotheek”, vertelt Wineke. “Dat maakt het nog makkelijker om mensen door te verwijzen naar bestaand aanbod of activiteiten die daar al zijn. Bijvoorbeeld voor het verbeteren van taal- en digitale vaardigheden, want dat heeft zo veel impact op het dagelijks leven. Andersom verwijst de bibliotheek ook met regelmaat naar de Voor Elkaar-teams. Dan zijn de korte lijntjes ontzettend prettig.” Net als bij een inwoner die zich eenzaam voelde. Een collega van Wineke stimuleerde een bezoek aan de bibliotheek door de inwoner uit te nodigen voor het spreekuur. "Als inwoners er eenmaal zijn, dan zien ze dat je er de krant kunt lezen, koffiedrinken en heel laagdrempelig even onder de mensen kunt zijn." Deze inwoner vervolgde de bezoekjes zelfstandig, daaruit groeiden uiteindelijk nieuwe contacten en deelname aan activiteiten. Binnen de bibliotheek werd de inwoner uiteindelijk gekoppeld aan vrijwilligerswerk. "Dat is win-win voor iedereen, want de inwoner ervaart hierdoor zelf ook weer toegevoegde waarde in de wijk."

Geloof in de kracht van inwoners

Wat Wineke motiveert, is haar vertrouwen in mensen zelf. “Ik zie hoeveel veerkracht inwoners hebben, zelfs in moeilijke situaties. Dat wordt wel eens vergeten.” Ze benadrukt ook hoe belangrijk het is dat mensen hulp durven te vragen. “Ik realiseer me elke keer weer hoe dapper dat is. Dat iemand de deur opent of de telefoon pakt en zegt: het lukt me even niet. Voor veel mensen is hulpvragen een moeilijke stap, maar dit is wel het begin van verandering.”

Samen bouwen aan de toekomst

Voor de toekomst ziet Wineke vooral kansen in het verder versterken van de samenwerking in de wijk. “Hoe beter we elkaar weten te vinden, hoe meer we kunnen betekenen.” De rol van plekken zoals de bibliotheek blijft daarin belangrijk, net als de samenwerking tussen inwoners, vrijwilligers en professionals. Haar drijfveer is helder: bijdragen aan een samenleving waarin iedereen mee kan doen op de manier die bij iemand past.